Rosaceae
Jarząb domowy: roślina jadalna
Cormus domestica
Jarząb domowy to niewymagające, odporne na suszę drzewo, które radzi sobie zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych, choć najobfitsze kwitnienie i najsmaczniejsze owoce daje w pełnym słońcu. Preferuje dobrze napowietrzone gleby, nawet wapienne, ale rośnie równie dobrze na podłożach piaszczystych, gliniastych czy ilastych, o ile woda nie zalega przy korzeniach. W młodym wieku wymaga regularnego podlewania, natomiast dorosłe okazy dobrze znoszą okresy suszy i wymagają minimalnej pielęgnacji.
Co 12 dni
Bezpośrednie słońce
-23° - 38°C
40% - 70%
Kategorie
Czym jest Jarząb domowy?
Jarząb domowy (Cormus domestica) to roślina o łatwy pielęgnacji z rodziny Rosaceae. Jarząb domowy (Cormus domestica, syn. Sorbus domestica) to liściaste drzewo owocowe z rodziny różowatych (Rosaceae), pochodzące z południowej i środkowej Europy oraz Afryki Północnej, występujące również w Polsce. Jest to gatunek wyjątkowo długowieczny, dorastający do 15 metrów wysokości, który może...
Jarząb domowy wyrasta do 15.0m, szerokość 800 cm, podlewanie co 12 dni, -23°C – 38°C, 40–70% wilgotności. Jest nieodpowiedni do środowisk domowych i niebezpieczny dla zwierząt domowych.
W przeciwieństwie do wielu roślin tropikalnych, Jarząb domowy toleruje błędy przy podlewaniu. Najlepsza dla początkujących. Bez środków ostrożności, spożycie może powodować podrażnienie u zwierząt domowych. Trzymaj z dala od kotów i psów.
Jak pielęgnować Jarząb domowy?
TLDR: Jarząb domowy potrzebuje Bezpośrednie słońce, podlewania co 12 dni i temperatury między -23-38°C przy wilgotności 40-70%.
Jak często podlewać Jarząb domowy?
Młode drzewa po posadzeniu należy podlewać regularnie, gdy wierzchnia warstwa gleby wyschnie, szczególnie w gorące, suche miesiące letnie. Dorosły jarząb domowy dobrze radzi sobie z suszą, dlatego należy uważać, aby go nie przelać – stale wilgotna, podmokła gleba może prowadzić do gnicia korzeni.
Ile światła potrzebuje Jarząb domowy?
Jarząb domowy preferuje pełne nasłonecznienie, w którym osiąga najobfitsze kwitnienie i najlepszą jakość owoców. Może rosnąć w półcieniu, ale wtedy kwitnie rzadziej i rodzi mniej owoców.
Jakie podłoże jest najlepsze dla Jarząb domowy?
Wymaga dobrze napowietrzonej, luźnej struktury gleby; dobrze toleruje podłoża wapienne (zasadowe), obojętne oraz lekko kwaśne (ok. pH 6-8). Należy unikać ciężkich, zlewnych gleb, ponieważ zastój wody może powodować gnicie korzeni.
Jakiej doniczki użyć dla Jarząb domowy?
Jarząb domowy jest dużym drzewem o głębokim systemie korzeniowym, dlatego nie nadaje się do długotrwałej uprawy w doniczkach – najlepiej rozwija się posadzony w ogrodzie na miejscu stałym. Młode, szczepione okazy mogą być tymczasowo uprawiane w dużych, głębokich donicach z dobrze przepuszczalnym podłożem, aż do momentu wysadzenia do gruntu.
Harmonogram pielęgnacji
Nawożenie
Co 365 dni
Czym jest Jarząb domowy i skąd pochodzi?
Jarząb domowy (Cormus domestica, syn. Sorbus domestica) to liściaste drzewo owocowe z rodziny różowatych (Rosaceae), pochodzące z południowej i środkowej Europy oraz Afryki Północnej, występujące również w Polsce. Jest to gatunek wyjątkowo długowieczny, dorastający do 15 metrów wysokości, który może żyć setki lat, choć owocowanie rozpoczyna dopiero w starszym wieku, zazwyczaj między 15. a 20. rokiem życia. Po białych kwiatach rozkwitających w maju, dojrzewają małe, żółto-czerwone owoce przypominające jabłka lub gruszki. Surowe owoce są cierpkie i garbnikowe, ale po przemrożeniu lub uleżeniu (ulęganiu) zyskują słodko-kwaśny smak.
Jak rozmnażać Jarząb domowy?
Wysiew nasion
- Nasiona kiełkują powoli i nierównomiernie, dlatego w celu zachowania cech odmianowych częściej stosuje się szczepienie.
- Drzewa wyhodowane z nasion zaczynają owocować dopiero po 15-20 latach.
- 1 Pozyskiwanie nasion
Jesienią wyjmij nasiona z dojrzałych, miękkich owoców i oczyść je z miąższu.
- 2 Stratyfikacja
Poddaj nasiona ok. 2 tygodniom stratyfikacji ciepłej, a następnie 14-16 tygodniom stratyfikacji zimnej lub wysiej je natychmiast jesienią do zimnego inspektu.
- 3 Siew i uprawa
Wiosną przerzedź wschodzące siewki, a w wieku 1-2 lat przesadź je na miejsce stałe.
Potrzebne materiały:
Szczepienie / Sadzonkowanie
- Bardziej niezawodną metodą rozmnażania odmian szlachetnych jest szczepienie na podkładkach jarzębu lub gruszy.
- 1 Wybór pędów
W okresie spoczynku pobierz zdrowe, półzdrewniałe pędy o długości 15-20 cm.
- 2 Przygotowanie
Zanurz dolny koniec sadzonki w ukorzeniaczu, a następnie umieść w luźnym, wilgotnym podłożu.
- 3 Ukorzenianie
Utrzymuj stałą wilgotność i wysoką wilgotność powietrza w jasnym miejscu, chronionym przed bezpośrednim słońcem, aż do ukorzenienia (4-6 tygodni).
Potrzebne materiały:
Jak duże może być Jarząb domowy?
TLDR: Jarząb domowy może osiągnąć wysokość do 15.0m przy Wolny tempie wzrostu.
Maksymalna wysokość
15.0m
Rozpiętość
8.0m
Tempo wzrostu
Wolny
Ulistnienie
Liściasta
Uwaga: roślina toksyczna
Ta roślina może być toksyczna po spożyciu. Trzymaj z dala od:
Zastosowania rośliny
Ozdobna
Świetna do dekoracji
Jadalna
Można spożywać
Lecznicza
Właściwości lecznicze
Zastosowania lecznicze
- W medycynie ludowej owoce stosowano jako środek przeciwbiegunkowy i ściągający.
- Spożywano je jako źródło witaminy C i ogólny środek wzmacniający.
- Suszone owoce wykorzystywano w mieszankach herbat, choć ich skuteczność naukowa jest potwierdzona tylko w ograniczonym zakresie.
Zastosowania kulinarne
- Surowe, cierpkie owoce zazwyczaj poddaje się procesowi ulęgania (bletting), aż staną się miękkie, zanim zostaną spożyte na świeżo.
- Przetwarza się je na dżemy, kompoty i galaretki.
- Przygotowuje się z nich syropy oraz susze owocowe.
- W Europie Środkowej tradycyjnie pędzi się z nich wysokiej jakości destylaty owocowe (jarzębiak/palinka).
Na jakie choroby jest narażona Jarząb domowy?
TLDR: Jarząb domowy jest podatna na 8 znanych chorób. Regularnie monitoruj roślinę, aby wcześnie wykryć problemy.
Zaraza ogniowa
Zaraza ogniowa to wysoce niszcząca i zaraźliwa choroba bakteryjna wywoływana przez Erwinia amylovora. Atakuje przede wszystkim rośliny z rodziny różowatych (Rosaceae), w tym jabłonie, grusze, pigwy oraz różne rośliny ozdobne. W sprzyjających warunkach choroba może zniszczyć cały sad w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego — bakteria przemieszcza się w nowych przyrostach o około 28 cm tygodniowo.
Rdza
Rdza to powszechna choroba grzybowa wywoływana przez grzyby z rzędu Pucciniales, atakująca szeroki wachlarz roślin. Nazwa choroby pochodzi od charakterystycznych pomarańczowych, żółtych lub czerwonobrązowych krost pojawiających się na liściach, przypominających rdzę na metalu. Ten obligatoryjny pasożyt grzybowy wymaga żywych roślin do przeżycia i może powodować znaczne straty ekonomiczne w uprawach rolniczych.
Parch jabłoni
Parch jabłoni to groźna choroba grzybowa wywoływana przez patogen Venturia inaequalis. Objawia się ciemnymi, oliwkowozielonymi lub czarnymi plamami na liściach i owocach. Brak podjęcia działań może prowadzić do przedwczesnego opadania liści oraz pękania i deformacji owoców. Grzyb zimuje w opadłych liściach, a wiosną rozprzestrzenia się wraz z deszczem i wiatrem podczas wilgotnej pogody.
Rak roślin
Rak roślin to choroba wywoływana przez różne grzyby i bakterie, które tworzą martwicze, zapadnięte obszary na korze gałęzi, pędów i pni. Patogeny wnikają przez rany i naturalne otwory, zwłaszcza gdy rośliny są zestresowane. Rak może stopniowo osłabiać lub zabijać gałęzie, zaburzając przepływ wody i składników odżywczych.
Znaczenie i symbolika
Jarząb domowy nazywany jest zapomnianym skarbem ogrodów naszych babć. Ze względu na swoją niezwykłą długowieczność – może żyć nawet kilkaset lat – w ogrodach wiejskich Europy Środkowej jest symbolem wytrwałości, stałości i tradycji wiejskiej.
Porównaj z podobnymi roślinami
| Cecha | Trudność | Światło | Podlewanie | Bezpieczna dla zwierząt |
|---|---|---|---|---|
| Klon polny | Łatwy | Jasne rozproszone | 14d | ✓ |
| Brzoza brodawkowata | Łatwy | Bezpośrednie słońce | 14d | ✓ |
| Gailardia nadobna | Łatwy | Bezpośrednie słońce | 10d | ✓ |
| Kalocefalus Browna | Łatwy | Bezpośrednie słońce | 14d | ✓ |