Kompletny przewodnik po roślinach

Stokrotka pospolita

Bellis perennis

Bellis perennis, znana powszechnie jako stokrotka pospolita lub stokrotka trwała, to radosna bylina dziko rosnąca w zachodniej i środkowej Europie. Tworzy niskie rozety łopatkowatych liści, z których wyrastają bezlistne łodygi zwieńczone klasycznymi kwiatostanami – białymi płatkami brzeżnymi (często z różowymi lub czerwonymi końcówkami) otaczającymi jaskrawożółty środek. Kwitnie od wczesnej wiosny do lata, doskonale odnajdując się na trawnikach, łąkach, rabatach i w ogrodach skalnych. Jest narodowym kwiatem Holandii i od wieków cieszy się popularnością w tradycji ludowej.

Berberys ottawski

Berberis × ottawensis

Berberis × ottawensis to silnie rosnący, liściasty krzew hybrydowy, będący krzyżówką Berberis thunbergii i Berberis vulgaris. Ceniony za efektowne, czerwono-purpurowe ulistnienie latem, żółte kwiaty wiosną oraz jaskrawoczerwone owoce jesienią. Bardzo odporny na mróz, idealny na żywopłoty ozdobne.

Mahonia pospolita

Berberis aquifolium

Mahonia pospolita (Berberis aquifolium) to wytrzymały, zimozielony krzew pochodzący z zachodniej części Ameryki Północnej, osiągający wysokość od 1 do 1,5 metra. Jej błyszczące, kłująco ząbkowane liście pierzaste przypominają liście ostrokrzewu i zimą często przybierają atrakcyjną, purpurowoczerwoną barwę. Wczesną wiosną (marzec–maj) wytwarza jaskrawożółte, lekko pachnące wiechy kwiatowe, które stanowią cenne źródło pożywienia dla wczesnych owadów. Latem pojawiają się niebieskoczarne, oszronione jagody, bogate w witaminę C, z których można przyrządzać galaretki lub soki. Dzięki tolerancji na cień, suszę i warunki miejskie jest jedną z najłatwiejszych w pielęgnacji zimozielonych roślin drzewiastych do ogrodów w Europie Środkowej.

Berberys Darwina

Berberis darwinii

Berberys Darwina (Berberis darwinii) to gęsty i kolczasty krzew zimozielony, pochodzący z Chile i Argentyny. Został nazwany na cześć Karola Darwina, który zebrał go podczas wyprawy na statku Beagle. Wiosną obficie wytwarza małe, intensywnie pomarańczowe kwiaty w kształcie dzwonków, po których pojawiają się jadalne, niebiesko-fioletowe jagody. Jest powszechnie stosowany jako ozdobny żywopłot i posiada prestiżowe wyróżnienie Award of Garden Merit przyznawane przez brytyjskie RHS.

Berberys Thunberga

Berberis thunbergii

Berberis thunbergii, czyli berberys Thunberga, to gęsty, liściasty krzew zrzucający liście na zimę, pochodzący z Japonii. Jest ceniony za gęste, cierniste pędy, małe owalne liście (zielone, purpurowe lub złote w zależności od odmiany) oraz jaskrawoczerwone owoce, które utrzymują się na krzewie aż do zimy. Grona bladożółtych kwiatów pojawiają się w połowie wiosny, zanim liście w pełni się rozwiną. Choć jest to wytrzymała, mało wymagająca roślina krajobrazowa, ceniona za przydatność na żywopłoty i ochronę przed erozją, w niektórych częściach USA i Kanady stała się gatunkiem inwazyjnym, gdzie wypiera rodzimą roślinność i tworzy wilgotne mikrosiedliska sprzyjające kleszczom.

Bergenia grubolistna

Bergenia crassifolia

Bergenia grubolistna to wieloletnia, zimozielona bylina pochodząca z Syberii, Mongolii i Azji Środkowej. Charakteryzuje się dużymi, skórzastymi, błyszczącymi liśćmi, które zimą przebarwiają się na czerwono lub brązowo. Roślina kwitnie wczesną wiosną, wytwarzając piękne różowe, fioletowe lub białe kwiatostany. Jest niezwykle odporna i wytrzymuje mrozy nawet do –30°C.

Murraya Koeniga

Bergera koenigii

Murraya Koeniga (Bergera koenigii, synonim Murraya koenigii) to aromatyczny krzew lub małe drzewo z rodziny rutowatych, pochodzące z Azji Południowej. Jego złożone, błyszczące i intensywnie pachnące liście są niezbędną przyprawą w kuchni indyjskiej i południowoazjatyckiej, używaną na świeżo do dań duszonych, curry i chutneyów. Wytwarza małe, pachnące białe kwiaty, po których pojawiają się ozdobne czarne jagody. Charakteryzuje się średnim tempem wzrostu, jest odporne na suszę po zakorzenieniu, ale wrażliwe na mróz.

Bergerantus

Bergeranthus multiceps

Nisko rosnący, zwarty sukulent pochodzący z piaskowcowych wychodni w Prowincji Przylądkowej Wschodniej w RPA, należący do rodziny pryszczyrnicowatych (Aizoaceae). Tworzy gęste kępy trójkątnych, mięsistych i niemal wzniesionych liści, co nawiązuje do jego nazwy „multiceps” (wielogłowy). Wiosną i latem wytwarza efektowne, żółte kwiaty przypominające stokrotki, które otwierają się tylko w pełnym słońcu i zamykają na noc lub w pochmurne dni.

Burak ćwikłowy

Beta vulgaris

Beta vulgaris to wszechstronna roślina z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae), pochodząca z Europy, zachodniej Azji i północnoafrykańskiego wybrzeża. Obejmuje kilka grup odmianowych: buraka stołowego (jadalny korzeń), boćwinę (jadalne liście i łodygi), buraka cukrowego oraz buraka pastewnego. Jest to dwuletnie warzywo uprawiane na całym świecie ze względu na wartości odżywcze i łatwość uprawy.

Bukwica zwyczajna

Betonica officinalis

Bukwica zwyczajna (Betonica officinalis, syn. Stachys officinalis) to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), rodzima dla Europy, gdzie rośnie dziko na łąkach, wzdłuż ogrodzeń i w widnych lasach. Roślina tworzy gęstą rozetę liściową z sercowatymi, szorstkimi liśćmi odziomkowymi oraz wzniesioną, lekko owłosioną łodygę o wysokości 30-70 cm. Od czerwca do sierpnia wytwarza gęste kłosy purpurowoczerwonych do różowych kwiatów wargowych, które są bardzo atrakcyjne dla pszczół i innych zapylaczy. Bukwica zwyczajna ma długą historię jako roślina lecznicza i w średniowieczu uważano, że potrafi wyleczyć niemal wszystko – stąd stare przysłowie „sprzedaj krowę, a kup bukwicę”.

Brzoza

Betula

Brzoza (Betula) to rodzaj obejmujący od 30 do 60 gatunków drzew i krzewów liściastych, pochodzących z chłodnych regionów umiarkowanych i borealnych półkuli północnej. Znana jest przede wszystkim z cienkiej kory, która często łuszczy się warstwami i przybiera barwy od srebrzystobiałej po złocisty brąz, w zależności od gatunku. Charakterystyczne są również jej kwiatostany (kotki) zwisające z nagich gałęzi wczesną wiosną, jeszcze przed pojawieniem się liści. Jako gatunek pionierski o szybkim wzroście i stosunkowo krótkim życiu, brzoza błyskawicznie kolonizuje tereny otwarte lub przekształcone. Jest powszechnie uprawiana jako roślina ozdobna ze względu na efektowną korę, pełen wdzięku pokrój oraz złocistożółte ubarwienie liści jesienią.

Brzoza papierowa

Betula papyrifera

Brzoza papierowa to szybko rosnące drzewo liściaste pochodzące z północnej części Ameryki Północnej, cenione za swoją lśniącą, białą korę, która łuszczy się cienkimi, papierowymi płatami, odsłaniając ciepłą, pomarańczowo-brązową warstwę wewnętrzną. Jej jasnozielone, owalne liście jesienią przebarwiają się na złocistożółty kolor, a wiosną pojawiają się smukłe, brązowe kwiatostany (bazie). Osiągając wysokość od 15 do 21 metrów w wieku dojrzałym, stanowi efektowny punkt centralny w ogrodach w chłodniejszym klimacie oraz w nasadzeniach naturalistycznych.

Brzoza brodawkowata

Betula pendula

Brzoza brodawkowata (Betula pendula) to eleganckie, szybkorosnące drzewo liściaste, należące do najbardziej światłolubnych drzew leśnych Europy. Osiąga wysokość do 25 metrów i jest znana z charakterystycznej białej, łuszczącej się pasmami kory oraz cienkich, zwisających gałązek. Jako gatunek pionierski jako jedna z pierwszych zasiedla otwarte przestrzenie i tereny przekształcone. Jesienią jej rombowate liście przebarwiają się na jaskrawożółty kolor. Brzoza najlepiej rośnie na piaszczystych, umiarkowanie suchych do świeżych glebach o lekko kwaśnym odczynie i wytrzymuje mroźne zimy do −40 °C.

Brzoza omszona

Betula pubescens

Betula pubescens, znana jako brzoza omszona lub brzoza błotna, to szybko rosnące drzewo liściaste rodzime dla północnej Europy i Azji. Charakteryzuje się gładką, matową, szarobiałą korą z wyraźnymi ciemnymi przetchlinkami oraz małymi, ząbkowanymi liśćmi o rombowatym kształcie, które jesienią przebarwiają się na złocistożółty kolor. Jako jedno z najbardziej mrozoodpornych drzew liściastych na świecie, doskonale radzi sobie w chłodnym, wilgotnym klimacie i często jest pierwszym gatunkiem zasiedlającym otwarte tereny po zakłóceniach ekologicznych.

Bidens

Bidens

Rodzaj Bidens obejmuje niezwykle wszechstronne i odporne rośliny należące do rodziny Asteraceae. W Brazylii Czarny Jack (Bidens pilosa) jest powszechnie znany ze swoich właściwości leczniczych, natomiast Bidens ferulifolia jest ulubieńcem ogrodników dzięki jasnym żółtym kwiatom przyciągającym zapylacze. Jego nasiona posiadają charakterystyczne haczyki przyczepiające się do powierzchni, co ułatwia ich rozsiewanie.

Uczep zwisły

Bidens frondosa

Bidens frondosa, powszechnie znany jako uczep zwisły lub uczep liściasty, to szybko rosnąca roślina jednoroczna pochodząca z Ameryki Północnej, należąca do rodziny astrowatych (Asteraceae). Dobrze czuje się w wilgotnych i nasłonecznionych środowiskach, takich jak brzegi rzek, rowy i tereny przekształcone przez człowieka. Od późnego lata do jesieni wytwarza małe, żółto-pomarańczowe kwiaty, po których pojawiają się główki z nasionami wyposażonymi w haczyki, które przyczepiają się do ubrań i sierści zwierząt.

Uczep owłosiony

Bidens pilosa

Uczep owłosiony (Bidens pilosa) to roślina jednoroczna z rodziny astrowatych, pochodząca z tropikalnych obszarów Ameryki, a obecnie rozprzestrzeniona jako roślina ruderalna na prawie całym świecie. Dorasta do 1,8 m wysokości, posiada biało-żółte kwiaty zebrane w koszyczki oraz nasiona z haczykami, które łatwo przyczepiają się do ubrań i sierści zwierząt. Jest szeroko ceniona w medycynie ludowej, a także spożywana jako dzika roślina jadalna.

Bifrenaria Harrisona

Bifrenaria harrisoniae

Bifrenaria harrisoniae, powszechnie znana jako Bifrenaria Harrisona, to okazała epifityczna orchidea endemiczna dla Brazylii. Występuje w biomach Lasu Atlantyckiego i Cerrado na wysokościach od 200 do 1200 metrów, tworząc duże, woskowe, pachnące kwiaty — przeważnie białe z różowo-bordowym warżką i ciemnymi żyłkowaniem — o średnicy do 8 cm. Masywne pseudobulwy gromadzą wodę i składniki odżywcze, umożliwiając roślinie przetrwanie sezonowych okresów suszy.

Billbergia (rodzaj)

Billbergia

Billbergia to rodzaj bromeliadów pochodzących głównie z Ameryki Południowej, szeroko uprawianych jako rośliny ozdobne ze względu na wiecznie zielone rozety i kolorowe, rurkowate kwiaty. Najpopularniejszy gatunek, B. nutans, znany jest powszechnie jako Łzy Królowej.

Bilbergia zwisła

Billbergia nutans

Billbergia nutans, powszechnie znana jako Bilbergia zwisła lub Łzy królowej, to bromelia epifityczna pochodząca z Brazylii, Argentyny, Urugwaju i Paragwaju. Tworzy rurkowate rozety szarozielonych liści o ząbkowanych brzegach i wytwarza egzotyczne, zwisające kwiaty z różowo-czerwonymi podkwiatkami oraz niebiesko-fioletowymi, zielonymi i żółtymi płatkami. Jest to jedna z najłatwiejszych w uprawie bromelii, tolerująca pewne zaniedbania i doskonała dla początkujących.

Bilbergia piramidalna

Billbergia pyramidalis

Billbergia pyramidalis, powszechnie znana jako bilbergia piramidalna lub płonąca pochodnia, to epifityczna lub naziemna bromelia pochodząca z północnej części Ameryki Południowej i Karaibów. Tworzy zwartą rozetę błyszczących, zielonych liści i wytwarza piramidalny, szkarłatnoczerwony kwiatostan z fioletowymi i żółtymi akcentami, zazwyczaj późnym latem lub wczesną jesienią. Jest to roślina wytrzymała i mało wymagająca, popularna w ogrodach tropikalnych oraz jako roślina doniczkowa.

Biszofia jawajska

Bischofia javanica

Bischofia javanica, znana jako biszofia jawajska, to szybko rosnące wiecznie zielone drzewo pochodzące z tropikalnej i subtropikalnej Azji, Australii oraz wysp Pacyfiku. Charakteryzuje się trójlistkowymi liśćmi, które początkowo są brązowoczerwone, a po dojrzeniu stają się lśniąco zielone, drobnymi zielonkawo-żółtymi kwiatami zebranymi w zwisające grona oraz okrągłymi, jagodopodobnymi owocami, które zmieniają barwę na brązowo-pomarańczową. W swoim naturalnym środowisku może przekraczać 30 m wysokości, choć okazy uprawne są zazwyczaj mniejsze. Jest ceniona jako szybko rosnące drzewo dające cień, jednak w niektórych regionach, takich jak Floryda czy wyspy Pacyfiku, stała się gatunkiem inwazyjnym.

Palma Bismarcka

Bismarckia nobilis

Bismarckia nobilis, powszechnie znana jako palma Bismarcka, jest jedną z najbardziej majestatycznych i rzeźbiarskich palm na świecie. Rodem z Madagaskaru, wyróżnia się ogromnymi wachlarzowatymi liśćmi o wyjątkowym srebrzystoniebieskim odcieniu. Jest rośliną o wolnym do umiarkowanego tempie wzrostu, która staje się centralnym punktem każdego ogrodu dzięki swej imponującej sylwetce i gęstemu ulistnieniu.

Rdest himalajski

Bistorta amplexicaulis

Bistorta amplexicaulis (syn. Persicaria amplexicaulis), znana jako rdest himalajski lub rdest obejmujący, to kępiasta bylina z rodziny rdestowatych (Polygonaceae), pochodząca z regionu Himalajów, od Afganistanu po Chiny. Tworzy gęste kępy spiczastych, sercowatych liści, które obejmują łodygę (epitet 'amplexicaulis' oznacza 'obejmujący łodygę'). Od połowy lata do wczesnej jesieni roślinę wieńczą wąskie, przypominające szczotki kłosy drobnych czerwonych, różowych lub białych kwiatów, które są niezwykle atrakcyjne dla pszczół i motyli. Wytrzymały i łatwy w uprawie, jest klasycznym elementem ogrodów w stylu wiejskim (cottage), rabat bylinowych, brzegów oczek wodnych oraz ogrodów bagiennych.

Arnota

Bixa orellana

Bixa orellana, powszechnie znana jako arnota lub drzewo szminkowe, to szybko rosnący tropikalny krzew lub małe drzewo pochodzące z Brazylii i tropikalnej Ameryki. Ceniona jest za kolczaste, czerwonawe torebki nasienne zawierające bogate w biksynę nasiona – naturalny pomarańczowo-czerwony barwnik szeroko stosowany jako barwnik spożywczy i w kosmetyce. Roślina wydaje piękne różowe kwiaty i jest równie ceniona jako roślina ozdobna, jak i jako roślina uprawna.

Goryczuszka przerośnięta

Blackstonia perfoliata

Goryczuszka przerośnięta (Blackstonia perfoliata) to niewielka jednoroczna roślina dziko rosnąca z rodziny goryczkowatych, pochodząca z basenu Morza Śródziemnego – w tym Portugalii i Hiszpanii – a jej zasięg rozciąga się aż po północno-zachodnią Europę. Osiąga od 10 do 50 cm wysokości, posiada sztywne, rozgałęzione łodygi oraz naprzeciwległe, woskowate, niebiesko-zielone liście, które zrastają się u nasady, tworząc rodzaj talerzyka wokół łodygi. Od czerwca do października wytwarza grona jaskrawożółtych, gwiaździstych kwiatów o 6–8 spiczastych płatkach, które zamykają się po południu. Jest uważana za gatunek wskaźnikowy dla wysokiej jakości muraw kserotermicznych na podłożu wapiennym, dobrze prosperując na nasłonecznionych, zasadowych i ubogich w składniki odżywcze glebach, gdzie łatwo rozsiewa się samoczynnie.

Paprotka błoniasta

Blechnum membranaceum

Blechnum membranaceum, powszechnie znana jako paprotka błoniasta, to niewielka paproć neotropikalna z rodziny Blechnaceae. Roślina pochodząca z Ameryki Środkowej i Południowej wytwarza delikatne, cienkie liście o charakterystycznej błoniastej teksturze, rosnąc w wilgotnych, zacienionych podszyciach lasów tropikalnych. Obecnie zaklasyfikowana jako Austroblechnum membranaceum, zachowuje swoją historyczną nazwę handlową w ogrodnictwie.

Paproć wodna miękka

Blechnum minus

Blechnum minus, powszechnie znana jako paproć wodna miękka, to piękna, naziemna paproć lubiąca cień, pochodząca z Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Rośnie bujnie w wilgotnych środowiskach nadbrzeżnych, wzdłuż brzegów strumieni i na osłoniętych dnach leśnych, tworząc gęste, krzaczaste kępy błyszczących, zielonych liści osiągających 40–70 cm długości. Jako przedstawiciel rodziny Blechnaceae (synonimy: Lomaria minus, Parablechnum minus) jest wolno rosnącą, wiecznie zieloną paprocią cenioną za eleganckie, łukowato wygięte liście oraz zdolność przystosowania się do zacienionych stanowisk ogrodowych.

Orchidea Sosnowo-Różowa

Bletia purpurea

Bletia purpurea, powszechnie znana jako Orchidea Sosnowo-Różowa, jest naziemną orchideą pochodzącą z Karaibów, Florydy, Meksyku oraz Ameryki Środkowej i Południowej. Wytwarza owalne pseudobulwy i eleganckie, wąskie liście, a imponujące pędy kwiatostanowe niosą do 80 różowo-fioletowych kwiatów na łodygach osiągających 180 cm wysokości. Roślina jest liściozrzutna — zapada w stan spoczynku zimą, by zakwitnąć wiosną i latem.

Bletilla pasiasta

Bletilla striata

Bletilla striata, znana jako bletilla pasiasta lub chiński storczyk gruntowy, to mrozoodporny, liściasty storczyk naziemny pochodzący z Chin, Japonii i Korei. W przeciwieństwie do storczyków tropikalnych, rośnie bezpośrednio w glebie ogrodowej, wytwarzając pofałdowane, lancetowate liście oraz wzniesione kłosy purpurowo-różowych kwiatów przypominających hiacynty, które pojawiają się wiosną i wczesnym latem.

Boerhavia rozłożysta

Boerhavia diffusa

Boerhavia diffusa to płożąca się, pantropikalna bylina o prostratych do półwzniesionych, silnie rozgałęzionych łodygach i mięsistych korzeniach palowych. Malutkie różowe kwiaty o średnicy zaledwie 5 mm pojawiają się w luźnych gronach niemal przez cały rok, wszędzie tam, gdzie panuje odpowiednia wilgotność. Najlepiej znana pod sanskrycką nazwą „punarnava” („to, co odnawia”), jest jedną z najczęściej stosowanych roślin w medycynie ajurwedyjskiej, a jej młode, delikatne liście są spożywane jako warzywo liściaste w Indiach i krajach tropikalnych.

Borowik szlachetny i pokrewne

Boletus

Boletus to rodzaj grzybów wielkoowocnikowych, obejmujący słynnego borowika szlachetnego (Boletus edulis). Grzyby te są mikoryzowe, co oznacza, że tworzą symbiotyczną relację z korzeniami konkretnych drzew, głównie w lasach strefy umiarkowanej. Charakteryzują się mięsistym kapeluszem oraz rurkowatym hymenoforem (porami) zamiast blaszek na spodzie.

Ogórecznik lekarski

Borago officinalis

Boronia karbowana

Boronia crenulata

Boronia karbowana to zimozielony australijski krzew z rodziny rutowatych (Rutaceae), pochodzący z południowo-zachodniej części Australii Zachodniej, gdzie rośnie na piaszczystych i kamienistych wrzosowiskach oraz w rzadkich lasach. Zazwyczaj osiąga wysokość 25–120 cm i charakteryzuje się luźnym, lekko przewieszającym się pokrojem. Małe, karbowane liście po rozgnieceniu wydzielają wyraźny, anyżowy zapach. Od późnej zimy do jesieni – z najintensywniejszym kwitnieniem wiosną – roślina wytwarza liczne małe, czteropłatkowe kwiaty w odcieniach od różu do czerwonawej purpury, osadzone pojedynczo lub w małych skupiskach na końcach pędów.

Kleistokaktus

Borzicactus

Borzicactus to rodzaj kaktusów kolumnowych lub płożących pochodzących z Andów w Ameryce Południowej (Peru, Boliwia, Ekwador, Argentyna), często traktowany jako synonim rodzaju Cleistocactus lub włączany do Loxanthocereus. Jego pędy, gęsto pokryte cienkimi cierniami, mogą rosnąć pionowo lub tworzyć zwisające kępy. Wytwarza bardzo efektowne, rurkowate kwiaty – zazwyczaj czerwone, pomarańczowe lub różowe – przystosowane do zapylania przez kolibry. Jest to roślina długowieczna, odporna na suszę i wolno rosnąca, bardzo ceniona w kolekcjach kaktusów ze względu na swój rzeźbiarski pokrój.

Palczatka kosmata

Bothriochloa ischaemum

Palczatka kosmata (Bothriochloa ischaemum) to wieloletnia trawa kępowa z rodziny wiechlinowatych (Poaceae), pochodząca pierwotnie z suchych stepów południowej Europy i zachodniej Azji, obecnie rozprzestrzeniona na całym świecie, często jako gatunek inwazyjny. Rośnie w luźnych kępach o wzniesionych źdźbłach, osiągając wysokość 30–100 cm, a jej szarozielone ulistnienie jesienią przybiera charakterystyczny brązowo-czerwony kolor. Dzięki silnemu, głębokiemu systemowi korzeniowemu doskonale znosi suszę i deptanie, dlatego często jest sadzona na przydrożnych skarpach i w celu zapobiegania erozji. Latem i jesienią wytwarza żółtawe kwiatostany, a następnie czerwonobrązowe kłosy nasienne.